از ارس تا شیامن؛ در مسیر بازتعریف دیپلماسی اقتصادی

در دوره بیست‌وششم، این نمایشگاه رویکردی به‌مراتب بین‌المللی‌تر، تخصصی‌تر و مبتنی بر فناوری‌های هوشمند اتخاذ کرده بود. این تحول نه‌تنها در توسعه فضای نمایشگاهی در مرکز جدید نمایشگاه‌های بین‌المللی شیامن، بلکه در برپایی نشست‌های تخصصی، ارائه دقیق فرصت‌ها، مذاکرات B2B و بهره‌گیری هوشمندانه از فناوری برای تطبیق سرمایه و پروژه (Capital-Project Matching) مشهود بود. سیفیت صرفاً یک ویترین نمایشگاهی نبود، بلکه بستری پویا برای شبکه‌سازی بین‌المللی، انتقال فناوری، ارتقای زنجیره‌های ارزش و پیوند دولت‌ها، نهادهای مالی و بخش خصوصی به شمار می‌رفت؛ فضایی کارآمد که در آن «مذاکره برای خلق ارزش و همکاری پایدار» جایگزین نمایش نمادین توانمندی‌ها شده بود.

برای ما در مناطق آزاد تجاری-صنعتی ایران، این رویداد فراتر از یک حضور تشریفاتی معنا یافت؛ گامی در مسیر دیپلماسی فعال اقتصادی، معرفی مزیت‌های کم‌نظیر سرمایه‌گذاری کشور به‌ویژه در منطقه آزاد ارس، شناسایی شرکای معتبر و تبدیل پیوندهای خارجی به قراردادها و طرح‌های واقعی اقتصادی. در همین راستا، در حاشیه نمایشگاه دیدارها و مذاکرات ارزنده‌ای با مدیران منطقه آزاد تجاری شیامن (از بخش‌های محوری منطقه آزاد آزمایشی استان فوجیان) و فعالان اقتصادی از کشورهای چین، جمهوری آذربایجان، ازبکستان و قرقیزستان صورت گرفت. این مذاکرات بر محورهایی راهبردی چون سرمایه‌گذاری مشترک، تسهیل تجارت و لجستیک، پیوند زنجیره‌های تأمین و گشایش مسیرهای نوین ترانزیتی و هم‌افزایی میان مناطق آزاد تمرکز داشت.

انتخاب شیامن برای میزبانی چنین گردهمایی بین‌المللی، انتخابی بسیار هوشمندانه و معنادار است. شیامن در استان ساحلی فوجیان در جنوب‌شرقی چین و مشرف بر تنگه تایوان، موقعیتی راهبردی دارد؛ استانی با پیشینه‌ای کهن در تجارت دریایی و یکی از کانون‌های پایدار اقتصاد دریامحور چین که امروز به عنوان گذرگاهی کلیدی در «جاده ابریشم دریایی قرن بیست‌ویکم»، نقشی حیاتی در اتصال اقتصاد ملی چین به بازارهای جهانی ایفا می‌کند. شیامن به عنوان یکی از نخستین مناطق ویژه اقتصادی چین، در دهه‌های گذشته از بندری محلی به کلان‌شهری بین‌المللی، نوآور، سرمایه‌پذیر و متصل به شبکه تجارت بین‌الملل تبدیل شده است؛ شهری که در سال ۲۰۲۵ با ثبت تولید ناخالص منطقه‌ای بالغ بر ۸۹۸ میلیارد یوان و حجم تجارت خارجی نزدیک به ۹۶۰ میلیارد یوان، وزن بالای خود را در معادلات اقتصادی منطقه به نمایش گذاشت.

از سوی دیگر، منطقه آزاد تجاری شیامن از زمان پایه‌گذاری در سال ۲۰۱۵، میدان آزمون نوآوری‌های نهادی و اصلاحات ساختاری چین بوده است. این منطقه با پیاده‌سازی صدها الگو و نوآوری نهادی، الگوهای موفقی در مدیریت لجستیک، تجارت فرامرزی، صنایع هوانوردی، خدمات مالی و لیزینگ و تجارت الکترونیک فرامرزی توسعه داده است. در این بازدید، آنچه بیش از هر مؤلفه‌ای توجه مرا به خود جلب کرد، هم‌افزایی ارگانیک میان «منطقه آزاد، بندر، شهر، فناوری، سرمایه و شبکه تجارت جهانی» بود. این الگو به وضوح اثبات می‌کند که منطقه آزاد زمانی پیشران واقعی توسعه خواهد بود که از محدود ماندن در چارچوب «معافیت‌ها و مشوق‌های مقطعی» عبور کند و به پلتفرمی واقعی برای تولید با ارزش‌افزوده، جذب سرمایه، لجستیک و اتصال به زنجیره ارزش جهانی مبدل شود.

این ره‌آورد برای ما در «منطقه آزاد ارس» پیامی روشن دارد. ارس با برخورداری از موقعیت جغرافیایی کم‌نظیر، هم‌مرزی با جمهوری آذربایجان، جمهوری خودمختار نخجوان و ارمنستان، درگاه متصل به بازار گسترده اوراسیا، برخورداری از زیرساخت‌های صنعتی، کشاورزی مدرن، کریدورهای حمل‌ونقل ترکیبی و توانمندی‌های گردشگری، استعداد تبدیل شدن از یک منطقه مرزی به یک هاب پایدار ژئواکونومیک را دارد؛ پلتفرمی برای مدیریت سرمایه‌گذاری و تجارت میان ایران، قفقاز، اوراسیا و زنجیره‌های تجاری بین‌المللی.

حضور در رویداد سیفیت ۲۰۲۶ برای ما گامی عملی در مسیر پیشبرد دیپلماسی اقتصادی، گسترش افق‌های تعامل خارجی و دستیابی به شرکای راهبردی برای ساختن آینده‌ای رقابت‌پذیرتر در مناطق آزاد ایران و به‌ویژه ارس است. اگرچه جغرافیا میان ارس تا شیامن فاصله می‌افکند، اما اراده برای پیوند اقتصادی، جریان سرمایه و تفاهم بر سر منافع مشترک، فاصله‌ها را به مسیرهایی روشن برای همکاری و توسعه پایدار بدل می‌سازد.